Выпуск 28. Гародня з Віктарам Шалкевічам

Гародня Віктара Шалкевіча – гэта горад каталікоў і вечнага супраціву. Гарадзенцы даўжэй за астатніх трымаліся супраць савецкай улады ў час “вызваленчага паходу” ў верасні 1939 года. За што пасля паплаціліся: у 1960-яя савецкія ўлады знішчылі Фару Вітаўта і ратушу. Хацелі ўзяцца за храм Францішка Ксаверыя (цяперашні Фарны касцёл), але і тут гарадзенцы паўсталі. Жанчыны з бідончыкамі зрання неслі варту на прыступках храма. Бідончыкі былі патрэбныя, каб ляскатам падаць сігнал “да зброі” ў выпадку пагрозы. Віктар […]

Выпуск 27. Стоўбцы з Канстанцінам Нашчынцом

У “12 крэслах” Ільф і Пятроў небеспадстаўна адзначалі, што савецкая статыстыка можа падлічыць усё. Адзінае, чаго яна не ведала, — колькі ў краіне крэслаў. Канстанцін Нашчынец, наш гід па Стоўбцах, дадае: не ведалі яны яшчэ й колькасць помнікаў Леніну. Як фарфоравыя слонікі, крышталь і дываны, Леніны дасюль “упрыгожваюць” беларускую рэчаіснасць. Стаўбцоўскі правадыр мае невялікі сакрэт: над плошчай яго ўзвысілі амбіцыі Напалеона. Справа ў тым, што мармуровы падмурак, на якім помнік стаіць ад самага пачатку, быў […]

Выпуск 26. Асіповічы з Антонам Астаповічам

1872 год. Асіповічы – невялікая вёска, усяго чатыры двары. За тры кіламетры ад яе адкрываецца аднайменная чыгуначная станцыя – частка Лібава-Роменскай чыгункі, якая яшчэ будуецца. І ўсё змяняецца. Цяпер гэта горад з насельніцтвам амаль у 35 тысяч чалавек. На гербе – усё той жа жыццядайны паравоз. У Асіповічы мы наведаліся з Антонам Астаповічам, гісторыкам, а галоўнае – старшынёй Беларускага таварыства аховы помнікаў. Ён як ніхто ведае каштоўнасць мінулага і яго артэфактаў. Яго імя вы маглі […]

Выпуск 25. Мір з Артурам Камароўскім

Хто не ведае Мірскі замак?.. Тут табе і музычныя вечары, і дух былога рыцарства, і парк з возерам – адпачынак стамлёным турыстам. Прыгожая карцінка. Калі не зірнуць глыбей. Напрыклад, у 1395 год. У гэты год Мір упершныю згадваецца ў пісьмовых крыніцах. Нагода сумная: крыжаносцы спалілі мястэчка. Заадно пазабівалі татарскіх ваяроў, што стаялі тут лагерам. Цяпер тых крыжаносцаў тыражуюць у выглядзе магніцікаў з подпісам “Мірскі замак”. Такая вось дэфармацыя нацыянальнай памяці. Пройдзем да возера. Сотні турыстаў […]

Выпуск 24. Наваполацак з Леанідам Паўлёнкам

Што такое Наваполацк? Большасць адкажа не думаўшы: “Нафтан”. Яно і зразумела: дзякуючы гэтаму заводу горад, уласна, і ўзнік на мапе Беларусі. У 1958 годзе вялікія ўлады задумалі стварыць нафтаперапрацоўчы завод. Будаўнічае паселішча ўзнікла на месцы сямі вёсак. Яго назвалі “Полацкім”. За пяць гадоў завод падрос, за ім – паселішча, і ў выніку яно стала горадам Наваполацкам. Але гэта старонні погляд. Сутнасць горада не адкрыецца выпадковаму падарожніку, які праедзе па даўжэзнай Маладзёжнай вуліцы і зробіць для […]

Выпуск 23. Наваградак з Алесем Быстрыкам

Рым быў пабудаваны на сямі ўзгорках, а Наваградак – на трох. Гэта Замак, Малы Замак і месца, дзе цяпер стаіць Барысаглебская царква. Пасля іх уз’яднання, мяркуюць даследчыкі, і з’явіўся Новы Горад – Наваградак. Разам з нашым героем Алесем Быстрыкам мы наведалі наваградскі замак. “Некаторыя зласліўцы кажуць – ну які ж гэта замак?.. Адны руіны засталіся, — кажа Алесь. – Але мы з імі не згодныя. Таму што замак – гэта месца, а не будынкі”. Ахвотна […]

Выпуск 22. Лагойск з Настай Красновай

Самыя знакамітыя людзі ў Лагойску гэта, безумоўна, Тышкевічы. Горад перайшоў ва ўладанне роду пасля вяселля падляшскага ваяводы Васіля Тышкевіча з Аляксандрай Чартарыйскай. Лагойск уваходзіў у лік “пасагу” Аляксандры. З таго часу лёс Лагойска цалкам залежаў ад Тышкевічаў, і трэба сказаць, гэта пайшло яму на карысць. Менавіта Тышкевічы разбілі на замчышчы знакаміты сёння лагойскі парк. А менавіта – Пій, які пражыў 102 гады і абзавёўся чатырма дзецьмі. Ён жа пабудаваў палац, руіны якога сёння прывабліваюць турыстаў. […]

Выпуск 21. Мар’іна Горка з Сяргеем Міхейчыкам

І вось мы прыязджаем у Пухавіцкі раён, на чыгуначную станцыю Пухавічы, і выходзім у горад… Мар’іна Горка. Такое радашковіцкае дэжавю… Геаграфічную інтрыгу бярэцца разблытаць Сяргей Міхейчык. Разгадка палягае ў будаўніцтве Лібава-Роменскай чыгункі, а галоўная дзеючая асоба драмы – Леў Макаў, міністр унутраных спраў Расійскай імперыі. Чаму драмы? Тут некалькі прычынаў. Па-першае, Макаў апынуўся ў Мар’інай Горцы праз тое, што атрымаў землі рэпрэсаванага шляхціца. Па-другое, Макаў меў заграбушчыя лапы і дабіўся-такі, каб чыгунка праходзіла каля ягонай […]

Выпуск 20. Капыль з Кацярынай Тарасавай

Што вы ведаеце пра Капыль? Магчыма, чулі, што гэта радзіма мастака Казіміра Малевіча. Таксама вы маглі чуць, што тут праходзіў шлях “з варагаў у грэкі”. Нашая гераіня Кацярына Тарасава таксама не ведала звыш таго, што паказваў сам горад. А гэта помнік Леніну на плошчы, помнік Жылуновічу каля краязнаўчага музея і высокае замчышча. Калі ж задалася пытаннем – які ён насамрэч, Капыль, — адкрыла процьму гісторый, з якіх бачна: усё не так проста… Вазьміце рэстаран “Каласок” […]

Выпуск 19. Слонім з Мікітам Пастуховым

Горад таямнічай сінагогі, рокавага дзвіжу і тэатра Агінскага – Слонім! Мікіта Пастухоў прывёў нас у сэрца горада – на плошчу, якую мясцовы называюць “патэльняй”. Культавае месца 2000-х, дзе збіралася “культурна адпачыць” актыўная слонімская моладзь. Катанні на скейтах і гульні ў кракадзіла праходзілі ў атмасферы часоў позняга ВКЛ – забудова цэнтра засталася непарушнай з XVII стагоддзя. Дарэчы, тэатр Агінскага ў Слоніме таксама не забылі. Колішнія “Палескія Афіны” ўзнавілі тэатральную традыцыю, і ў Слоніме вы можаце схадзіць […]