Марк Шагал (1887 – 1985)

Мастак. Адзін з найбуйнешых прадстаўнікоў еўрапейскага авангарднага мастацтва ХХ стагоддзя. Найбольшы гонар Віцебска, дзе Шагал нарадзіўся і пачынаў пісаць, дзе вучыўся ў майстэрні Іегуды Пэна. Стваральнік Віцебскай народнай мастацкай школы. З 1922 года жыў за мяжой, працаваў у самых розных тэхніках – ад літаграфій да стварэння вітражоў у Рэймскім касцёле, але найбольш вядомы як жывапісец. Паэт (на беларускую мову вершы Шагала пераклаў Рыгор Барадулін). Тэкст чытае Ганна Лутава.

Стэфанія Станюта (1905 – 2000)

Акторка тэатра і кіно. Жанчына-эпоха: пачынала кар’еру ў трупе Фларыяна Ждановіча, а ў 2001 годзе выйшаў апошні фільм з удзелам Станюты. Грала і ў першым беларускім драматычным тэатры (БДТ-1, цяпер – Купалаўскі), і ў другім (віцебскі тэатр імя Якуба Коласа). За ўвесь час мела каля 200 роляў у тэатры і знялася больш як у 70 фільмах. Тэкст чытае Паліна Паланейчык.

Канстанцін Астрожскі (1460 – 1530)

Адзін з самых славутых (і паспяховых) палкаводцаў Вялікага Княства Літоўскага. Здабыў перамогу больш як у 60 бітвах, сярод якіх самая слынная – бітва пад Оршай 1514 года. Змагаўся з крымскімі татарамі і маскавітамі. А яшчэ быў мецэнатам (збольшага – даваў грошы на будаўніцтва цэркваў і манастыроў). Тэкст чытае Юры Усціновіч.

Напалеон Орда (1807 – 1883)

Меў процьму талентаў, але найбольш вядомы як мастак. Дзякуючы работам Напалеона Орды захавалася “графічна” вялікая частка архітэктурнай спадчыны Беларусі. На сёння калекцыя налічвае больш як тысячу малюнкаў. Орда ўдзельнічаў у паўстанні 1831 года, потым эміграваў, доўга жыў у Францыі, дзе пазнаёміўся з Бальзакам і Стэндалем, а пасля амністыі вярнуўся дадому і жыў у Пінску. Тэкст чытае Марына Савіцкая.

Эмілія Плятэр (1807 – 1883)

Славутая беларуская амазонка, удзельніца паўстання 1831 года. Між іншым, графіня і збіральніца беларускага фальклору (асабліва захаплялася песнямі). У час паўстання разам са сваяком арганізавала партызанскі аддзел з 280 стралкоў, 60 вершнікаў і некалькіх сотняў касінераў. У атрадзе было нямала дзяўчат. “За смеласць і рашучасць у баявых дзеяннях” атрымала званне капітана. Тэкст чытае Ганна Лутава.

Францыск Скарына (1486 – 1551)

Першая друкаваная беларуская кніга – “Псалтыр” – выйшла 6 жніўня 1517 года ў друкарні Скарыны ў Празе. Зрэшты, Скарына не толькі беларускі, але й усходнеславянскі першадрукар. Перакладчык і асветнік (друкаваў Біблію на мове, зразумелай народу, з тлумачэннямі). Паэт (пісаў прадмовы да кніг). Прадпрымальнік і медык. Вазіў друкаваныя кнігі ў Маскву, але іх там спалілі. Тэкст чытае Ігар Палынскі.

Эдвард Вайніловіч (1847 – 1928)

Палітычны дзеяч, лідар каталіцкай шляхты на мяжы ХІХ і ХХ стагоддзяў. Фундатар Чырвонага касцёла ў Мінску. Актыўна падтрымліваў беларускі нацыянальны рух, у тым ліку – стварэнне БНР. Выступаў за аўтаномію края ў складзе імперыі, бясплатную пачатковую адукацыю, роўнасць народаў – і катэгарычна супраць паланізацыі Беларусі. Пасля шматлікіх палітычных прыгодаў асеў у Польшчы, дзе за прабеларускія погляды атрымаў рэпутацыю “апошняга беларускага баярына”. Тэкст чытае Юры Жыгамонт.

Ефрасіння Полацкая (1101 – 1167)

Князёўна, якая стала манахіняй, а потым – заступніцай Полацка. Першая жанчына, кананізаваная Рускай праваслаўнай царквой. Унучка Усяслава Чарадзея і Уладзіміра Манамаха. У 12 гадоў адмовілася ісці замуж і пастрыглася ў манахіні. Пабудавала дзве царквы, заснавала два манастыры, і пад яе патранажам працавалі вучэльні, бібліятэкі, скрыпторыі, іканапісная і ювелірная майстэрні. Тэкст чытае Ганна Лутава.

Уладзімір Караткевіч (1930 – 1984)

Галоўны рамантык беларускай літаратуры. Нязломны гуманіст. Найбольшую вядомасць яму прынеслі буйныя гістарычныя творы “Каласы пад сярпом тваім”, “Хрыстос прызяліўся ў Гародні”. Майстар “нацыянальнага дэтэктыву” (чытай “Дзікае паляванне караля Стаха” і “Чорны замак Альшанскі”). Для многіх сучасных беларусаў — айчынны Калумб: Беларусь пачалася для іх з Караткевіча. Тэкст чытае Паліна Паланейчык.

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч (1808 – 1884)

Аўтар першай беларускамоўнай п’есы “Сялянка” (альбо “Ідылія”). Упершыню яе паставілі ў Мінску (як оперу) у 1852 годзе. Памкненне драматурга пісаць па-беларуску мала хто разумеў. Нават сябры папікалі яго за няўцямныя захапленні. Больш за тое: сям’я Дуніна-Марцінкевіча падтрымала паўстанне Каліноўскага. Яму прыпісвалі аўтарства антыўрадавых выданняў і на год пасадзілі ў Пішчалаўскую турму. Пад наглядам паліцыі драматург заставаўся да канца жыцця, а ягоная дачка Каміла за сувязь з паўстанцамі ўвогуле была сасланая ў Сібір. Тэкст чытае Ігар […]