Вітаўт Вялікі (1350 – 1430)

Князь Вітаўт – ці не самы знакаміты князь Вялікага Княтсва Літоўскага. Сёння ягонае аблічча можна пабачыць на модных цішотках і ў патрытычных мемах. Вітаўт для беларусаў – сімвал нацыі, супергерой. Найперш ён знакаміты як палкаводзец, які ўзяў перамогу ў Грунвальдскай бітве. Пры Вітаўце Княства пашырыла сваю тэрыторыю “ад мора да мора”, што ў сучаснасці таксама стала нацыянальным мемам. Словам, Вітаўт – той самы гістарычны персанаж, які жывейшы за ўсіх жывых, а гісторыі пра ягоныя цёркі […]

Тамаш Зан (1796 – 1855)

Калі вы аматар падарожжаў, то, верагодна, былі ў Смальянах, што пад Оршай. Найперш яны славяцца руінамі замка Белы Ковель. Але нас гэтая вёска найперш цікавіць праз тое, што тут знайшоў вечны спачын паэт, завадатар філаматаў Тамаш Зан. Родам з Маладзечаншчыны, ён вучыўся ў Вільні, дзе пасябраваў з Адамам Міцкевічам і Янам Чачотам. Разам яны стварылі тое самае таварыства прамяністых, якія сталі пасля філаматамі. Тамаш Зан фактычна быў першым кіраўніком рэвалюцыйных арганізацый на Беларусі і Літве. […]

Іван Мележ (1921 – 1976)

Кажам “Іван Мележ” – думаем “Людзі на балоце”. Гэта самы знакаміты твор празаіка. Магчыма, таму, што на яго звярнула ўвагу школьная праграма па літаратуры. Дзеля справядлівасці трэба сказаць, што Мележ напісаў і іншыя празаічныя творы: гэта аповесці і апавяданні, якія склалі зборнікі “Гарачы жнівень”, “Блізкае і далёкае”, “У гарах дажджы”, “Што ён за чалавек”. З вялікіх тоўстых кніжак згадаем “Мінскі напрамак” – такі сабе гераічны эпас пра Вялікую Айчынную, які сёння ацэньваюць неадназнача. Што да […]

Філаматы і філарэты.

Таемныя студэнцкія арганізацыі, якія існавалі ў Вільні ў перыяд з 1817 па 1823 год. Пачалося з таго, што Адам Міцкевіч і Тамаш Зан вырашылі стварыць суполку, мэта якой – узаемадапамога ў навучанні і творчасці, годнае служэнне Айчыне. Напісалі статут. На першым сходзе сабралася 6 чалавек. Здавалася б, нічога крымінальнага… Але праз шэсць гадоў многія сябры таварыстваў апынуцца ў турмах, а пасля – у пажыццёвых высылках. Тэкст чытае Андрусь Такінданг.

Рыгор Шырма (1892 – 1978)

Заснавальнік Дзяржаўнай акадэмічнай харавой капэлы. Стварыўшы хор у 1939 годзе, Шырма заставаўся галоўным дырыжорам і кіраўніком яшчэ 30 гадоў. Апрача таго выступаў як фалькларыст – сабраў больш як 2000 беларускіх народных песен. А таксама паказаў сябе выдатным настаўнікам. Як доказ – словы Гаўрыіла Траяпольскага, аўтара аповесці “Белы Бім Чорнае вуха”, які быў вучнем Шырмы: “Я не стаў бы пісьменнікам, калі б не сустрэў Рыгора Раманавіча. Ён навучыў нас думаць над прачытаным”. Тэкст чытае Ігар Палынскі.

Яўгенія Янішчыц (1948 – 1988)

Паэтка, якую Ніл Гілевіч называў “палеская ластаўка”. Таленавітая прыгажуня скарыла чытачоў і крытыкаў ці не адразу ж пасля першай кнігі “Снежныя грамніцы”. Яўгеніі было на той час 22 гады. Яна мела непараўнальны, незабыўны паэтычны голас. Яна зрабіла кар’еру ў Саюзе пісьменнікаў. І ў той жа час асабістае жыццё паэткі складвалася не вельмі ўдала… Тэкст чытае Ганна Лутава.

Кірыла Тураўскі (1113 – 1182)

Царкоўны дзеяч, аскет, прапаведнік. Меў літаратурны талент, пісаў асветніцкія творы, і сучаснікі называлі яго Златавустам – за выбітныя аратарскія здольнасці. Доўгі час ён быў епіскапам тураўскім, і тым не менш, звестак пра жыццё Кірылы засталося няшмат… Тэкст чытае Андрусь Такінданг.

Наталля Арсеннева (1903 – 1997)

Апальная паэтка. Як жонка польскага палоннага афіцэра Наталля Арсеннева была высланая разам з дзецьмі ў Казахстан у 1940 годзе. Па вяртанні на радзіму, у Мінск, трапіла пад нямецкую акупацыю. Так што ў 1944 годзе вымушаная была эміграваць у Германію, каб пазбегнуць абвінавачванняў у супрацоўніцтве з акупантамі. Доўгі час не толькі вершы, але й імя паэткі было пад забаронай у краіне саветаў… Тэкст чытае Ганна Лутава.

Ігнат Буйніцкі (1861 – 1917)

Стваральнік беларускага тэатра. Упершыню вывеў народныя танцы на прафесійную сцэну, дый увогуле – захапляўся харэаграфіяй. Як акцёр найчасцей выступаў у ролях характарных, гумарыстычных. Пачынаў з самадзейнага тэатра ў 1907 годзе, а ўжо праз тры гады заснаваў прафесійную акцёрскую трупу, якая насіла імя Буйніцкага. Пасля Першай сусветнай сабраў новы тэатр, які паклаў пачатак сучаснаму драмтэатру Якуба Коласа. Тэкст чытае Юры Усціновіч.

Кастусь Каліноўскі (1838 – 1864)

Рэвалюцыянер, публіцыст, паэт. Найбольш вядомы як адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863 – 1864 года. Уласна, у Беларусі так яно і завецца – паўстанне Каліноўскага. Выдаваў газету “Мужыцкая праўда”. Пакінуў запавет беларускаму народу “Лісты з-пад шыбеніцы”. Тэкст чытае Ігар Палынскі.